Ba lí do cho thấy việc dự giờ không hiệu quả

0
218

Việc đào tạo nên bắt đầu bằng cách cho giáo viên thấy sự đa dạng về phong cách với mục tiêu cuối cùng là giúp họ kiến tạo phong cách riêng cho bản thân.

Năm đầu tiên đi dạy, tôi được giáo viên khác dự giờ một tiết dạy lớp 9, bài học về vụ đánh bom hạt nhân ở Hiroshima và Nagasaki. Học sinh sử dụng các nguồn tài liệu để trình bày các cách hiểu khác nhau, sau đó, đánh giá các phần trình bày này để rút ra một nhận định, đánh giá. Giáo viên dẫn dắt tiết học và học sinh ngồi đối diện nhau. Trong 20 phút, họ viết câu trả lời trong một sự im lặng thoải mái. Mỗi khi hồi tưởng lại, tôi đều cảm thấy đó là một tiết học hay.

Giáo viên dự giờ đã phê tiết học của tôi là “cần cải tiến”. Tôi cảm thấy suy sụp khi đọc lời nhận xét rằng “học sinh không thực sự thích tiết học vì hoạt động không đủ phong phú”. Trong phần phản hồi, tôi được khuyên nên “thử cho học sinh đóng kịch để tăng độ tương tác”.

Những lời đó ám ảnh tôi trong nhiều năm. Nó ức chế sự phát triển chuyên môn của tôi và mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn rất tức giận. Và sau đây là lí do:

Nhiệt tình, tận tâm, nhanh nhẹn và cầu thị, tôi xin được dự giờ lại với cùng một bài học, cho một nhóm học sinh khác. Tôi đã thử cho học sinh đóng kịch và tiết học ấy thật là một thảm họa. Học sinh tranh cãi, la hét và không viết gì hết. Lớp học của tôi bị bỏ lại trong tình trạng khủng khiếp. Bàn ghế xộc xệch. Giấy bút vứt lung tung và một nửa túi khoai tây rỗng vung vãi trên sàn nhà. Tôi đã rất xấu hổ và quyết định dành nửa giờ ở lại dọn dẹp lớp để bác lao công không thấy mớ hỗn độn.

“Cần cải tiến’

Một lần nữa, với tâm trạng tồi tệ, tiết dạy của tôi lại bị phê “cần cải tiến”. Giáo viên dự giờ khen ngợi nỗ lực của tôi khi tổ chức hoạt động kịch. Trong phần phản hồi, tôi được khuyên đến dự giờ tiết dạy của giáo viên đó, tất nhiên, là một giáo viên kịch. Một tuần sau, tôi dự giờ một tiết học xuất sắc sử dụng hoạt động kịch và học hỏi được rất nhiều ý tưởng.

Một năm sau, tôi quyết tâm làm lại. Tôi dành hàng giờ chuẩn bị cho tiết học về bom hạt nhân của mình. Học sinh được xếp vào các nhóm và giao việc theo khả năng. Tôi chuẩn bị nhiều tài liệu khác nhau. Tôi gọi điện cho phụ huynh trước để đảm bảo họ hiểu được những kì vọng của tôi về hành vi của học sinh. Tiết học đã diễn ra tốt đẹp và tôi nhận được lời khen ngợi đầu tiên.

Bạn nghĩ đó là một kết thúc có hậu? Không, hoàn toàn không. Chất lượng kiến thức mà học sinh trình bày không tốt hơn so với tiết học đầu tiên tôi dạy, thậm chí còn kém hơn. Những gì tôi học được, qua sự đầu tư thời gian và công sức không nhỏ, là làm thế nào để dạy một tiết học kịch nổi bật. Tệ hơn, tôi đã bị “dắt mũi” rằng dạy lịch sử hay đồng nghĩa với tổ chức hoạt động kịch tốt và phân hóa tốn thời gian, công sức. Điều đó đã “thôi miên” tôi trong nhiều năm. Tôi viết những giáo án hoàn hảo sao cho giống với giáo án “nổi bật” kia. Tôi cảm thấy có lỗi khi tiết học của mình không nhiều hoạt động thu hút “các đối tượng học sinh khác nhau”. Tôi cảm thấy có lỗi khi không thể sáng tạo ra nhiều phiếu học tập cho học sinh. Tôi cảm thấy có lỗi khi lớp học của tôi im lặng. Tôi đã dành rất nhiều thời gian để cảm thấy có lỗi. Nhưng vì điều gì?

Các hoạt động phù hợp

Tôi cảm thấy buồn vì những tiết dạy đã qua, nhất là khi tôi biết rằng học sinh của mình học tốt nhất trong lúc họ đọc và viết một cách lặng lẽ. Tôi biết mình có thể kể một câu chuyện và khá khéo léo trong việc sử dụng phép ẩn dụ để giải thích các khái niệm, ý tưởng phức tạp. Trong một thời gian dài, điều này dường như không đủ. Thay vì trau dồi kiến ​​thức chuyên môn hoặc điều chỉnh kĩ thuật dạy học, tôi lãng phí quá nhiều thời gian phát triển năng lực lập kế hoạch tổ chức hoạt động, mặc dù nhiều hoạt động không phù hợp với phong cách của tôi và bộ môn tôi dạy. Nó khiến tôi tức giận vì đã mất rất nhiều thời gian.

Tất nhiên, không công bằng khi đổ lỗi cho tất cả điều này chỉ vì một tiết dự giờ. Vấn đề là sản phẩm của một hệ thống trong đó lớp giáo viên lâu năm cố gắng cải thiện việc dạy học bằng cách đòi hỏi lớp giáo viên non trẻ vận dụng các phương pháp hiệu quả. Điều này dễ hiểu, có vẻ hợp lý nhưng thiếu sót căn bản. Dưới đây là ba lí do:

  1. Giáo viên dự giờ thường đề xuất các hoạt động họ thích

Tôi thích học sinh viết phần liên hệ, mở rộng kiến thức trong im lặng. Nếu tôi quan sát một tiết học mà điều đó không xảy ra, tôi cảm thấy không thoải mái và có thể sẽ gợi ý rằng giáo viên đứng lớp nên có thêm thời gian im lặng. Điều này có phải nhằm mục đích nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học hay tôi chỉ đang áp đặt sở thích cá nhân lên những gì tôi quan sát?

  1. Lời khuyên của giáo viên dự giờ có tính chủ quan

Giáo viên kịch nhiều khả năng sẽ gợi ý thêm hoạt động kịch trong tiết học. Giáo viên tiếng Anh nhiều khả năng sẽ chú trọng vào đọc viết. Giáo viên khoa học nhiều khả năng sẽ khuyên bạn cho học sinh thực hành nhiều hơn. Điều này thực sự xuất phát từ mong muốn việc học trở nên tốt hơn hay chỉ vì người dự giờ cảm thấy thoải mái với họ?

  1. Giáo viên dự giờ khác chuyên ngành thường chú trọng quá nhiều vào việc thiết kế nhiệm vụ học tập bởi vì họ không nắm rõ nội dung

Tôi sẽ cảm thấy hơi ngại nếu một giáo viên khác chuyên ngành vào dự giờ lớp Sử 11 của tôi và biết chuyện gì đang diễn ra. Chủ đề rất phức tạp và các hoạt động tôi thiết kế chủ yếu dựa trên các phương diện nội dung. Khi một bài học nằm ngoài khả năng của giáo viên dự giờ, người ta thường bỏ qua nội dung và tập trung vào những gì học sinh được yêu cầu làm. Điều này thực sự rất nguy hiểm. Làm sao có thể góp ý về cách dạy nếu chúng ta không biết giáo viên đang dạy cái gì? Tôi e là không thể.

Giáo viên giỏi không dạy các tiết học giống nhau

Tôi sẽ không viết điều này nếu tôi cảm thấy vấn đề hoàn toàn chỉ ở môn lịch sử. Mặc dù điều này không xảy ra ở trường tôi, tôi e rằng, trên khắp đất nước, giáo viên vẫn cảm thấy phong cách giảng dạy của họ mâu thuẫn với sự kì vọng mang tính chủ quan của nhiều giáo viên kì cựu khác. Tôi e rằng, giống như tôi đã từng, họ đang bị “thôi miên” và đánh mất bản sắc. Tôi e rằng các giáo viên đang lãng phí thời gian vào những điều họ không cần phải biết. Tôi e rằng học sinh không học đủ. Tôi e rằng khi trường học ngày càng có nhiều quyền lực hơn trong việc đào tạo giáo viên, vấn đề có thể trở nên tồi tệ hơn.

Vậy chúng ta nên làm gì?

Chúng ta nên bắt đầu bằng nhận thức rằng không phải tất cả những giáo viên giỏi đều dạy theo cùng một cách. Định nghĩa về dạy tốt có thể khác nhau giữa các môn học và các giáo viên trong cùng một môn học. Chúng ta nên biết rằng việc dạy của một giáo viên phần nào phản ánh nhân cách của họ. Chúng ta nên biết rằng những gì hiệu quả với một giáo viên này có thể hoàn toàn không phù hợp với một giáo viên khác.

Sau một vài năm thử nghiệm hoạt động kịch, tôi nghe được một nữ sinh trong lớp Sử 8 của tôi nói về giáo viên Địa lí: “Cô ấy cho chúng em làm việc nhóm và chúng em học được nhiều thứ mặc dù cả lớp đều nói chuyện”. Cuối cùng, sau khi nghe những câu chuyện tương tự từ những đứa trẻ khác, tôi đã xin dự giờ một tiết dạy của cô Địa.

Định nghĩa về dạy tốt có thể khác nhau giữa các môn học

Dưới đây là những gì tôi đã thấy:

Đầu tiết, học sinh vừa bước vào lớp, vừa cười đùa. Họ đi quanh lớp, lấy phiếu bài tập và tài liệu từ các thư mục gắn trên tường. Dần dần tiếng ồn bắt đầu lắng xuống. Cô giáo giơ tay lên và cả phòng im lặng.

“Các em đã rõ nhiệm vụ của mình chưa?”, cô hỏi.

“Rồi ạ”, họ đáp.

“Thế tiếp tục đi”.

Căn phòng ồn ào trong hầu hết tiết học và tôi cảm thấy căng thẳng. Phần lớn thời gian, học sinh bàn bài nhưng đôi khi, họ nói chuyện khác. Giáo viên của họ đi quanh lớp, khuyến khích, nhắc nhở nhẹ nhàng và giúp đỡ khi được yêu cầu. Cuối tiết, giáo viên giao bài tập về nhà: Viết bài thu hoạch về một con sông.

Hình thành phong cách riêng

Cuối tuần đó, giáo viên cho tôi xem bài tập về nhà của học sinh và tôi rất ngạc nhiên. Học sinh nắm được kiến thức và biết cách sử dụng các thuật ngữ quan trọng. Tôi không nghĩ rằng sản phẩm của học sinh đảm bảo dung lượng kiến thức mà họ tiếp thu nhưng chắc chắn chúng không quá tệ.

Tôi nói: “Tôi không thể làm được. Tôi cảm thấy khó chịu vì tiếng ồn”.

Cô giáo dạy Địa nói: “Tôi không thể bắt học sinh ngồi yên. Tôi cảm thấy buồn chán và rời rạc”.

Câu chuyện của chúng tôi ngắn gọn là vậy. Việc giảng dạy của chúng tôi dù khác nhau nhưng hiệu quả thì tương đương nhau. Một số học sinh thích tiết học của cô ấy, một số khác lại thích tiết học tôi. Điều quan trọng nhất là họ chịu học. Chúng tôi sẽ đạt được gì nếu buộc phải dạy học theo phong cách của nhau? Tôi không nghĩ rằng đó là việc làm hiệu quả.

Việc đào tạo nên bắt đầu bằng cách cho giáo viên thấy tiềm năng của một loạt các phong cách dạy học với mục tiêu là giúp họ tìm thấy bản sắc riêng. Một khi họ tìm được, chúng ta nên giúp họ phát triển. Chúng ta không nên cố ép họ vào khuôn mẫu nào.

Ben Newmark

Đặng Thanh Hiền – Táo giáo dục – dịch

 

Để lại phản hồi

Để lại bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên